6 rzeczy które musisz wiedzieć o podziale majątku po rozwodzie kiedy prowadzisz własną firmę

Katarzyna Skoczylas 16 kwi 2024 • [rt_reading_time] min czytania

W przypadku rozwodu lub powzięcia przez małżonków decyzji o zniesieniu wspólności majątkowej powstanie konieczność podziału majątku wspólnego, powstałego w czasie trwania małżeństwa. Przygotowując się do rozwodu lub podpisania intercyzy, strony powinny wiedzieć jakie elementy majątku będą musiały podzielić. Sprawa jest prosta w sytuacji, kiedy obydwoje małżonkowie pracują w oparciu o umowę o pracę. Jak jednak będzie wyglądał podział majątku w małżeństwie, w którym jeden lub obydwoje małżonkowie prowadzą własne przedsiębiorstwa.

1. Czyja jest ta firma?

Przedsiębiorstwo może stanowić majątek osobisty jednego z małżonków lub należeć do majątku wspólnego. Przedsiębiorstwo stanowić będzie majątek osobisty między innymi  w sytuacji, kiedy zostało nabyte w drodze spadkobrania albo zostało założone (lub nabyte) przed ślubem. W takiej sytuacji elementy wchodzące w skład przedsiębiorstwa należą do majątku osobistego jednego z małżonków i nie podlegają podziałowi. W drugim wariancie, przedsiębiorstwo może zostać utworzone ze składników majątku wspólnego i pozostać nadal częścią tego majątku. Taka sytuacja występuje zazwyczaj kiedy do założenia działalności gospodarczej dojdzie po ślubie a środki potrzebne do prowadzenia tej działalności zakupione zostały z majątku wspólnego (np. z wynagrodzenia za pracę lub wspólnych oszczędności).

2. Zysk z przedsiębiorstwa zawsze do podziału po rozwodzie

Zysk wypracowane przez przedsiębiorstwo prowadzone przez jednego z małżonków należy do majątku wspólnego. Nie ma tu znaczenia czy przedsiębiorstwo zostało założone przed zawarciem małżeństwa, czy już po ślubie. W związku z powyższym wszystko co zostało zakupione z zysku osiągniętego z prowadzonej działalności gospodarczej staje się składnikiem majątku wspólnego i podlegać będzie podziałowi po rozwodzie. Bez znaczenia jest, że zakupione przedmioty wykorzystywane były wyłącznie do prowadzenia działalności gospodarczej przez jednego z małżonków. Podziałowi podlegać będą również oszczędności wypracowane z zysku przedsiębiorstwa. Składnikiem majątku wspólnego będą także pożytki , jakie przynosi przedsiębiorstwo. Takim pożytkiem przykładowo będzie czynsz z tytułu najmu lokalu wchodzącego w skład przedsiębiorstwa.  Składnikiem majątku wspólnego są tylko uzyskane dochody z działalności zarobkowej małżonka. Wierzytelności, które przysługują małżonkowi-przedsiębiorcy, wchodzą w skład jego majątku osobistego i w razie rozwodu nie podlegają podziałowi.

3. Czy małżonek może swobodnie zarządzać składnikami przedsiębiorstwa?

Małżonek, który jest przedsiębiorcą i który założył działalność gospodarczą po zawarciu małżeństwa jest w dalszym ciągu uprawniony do swobodnego zarządzania składnikami tego przedsiębiorstwa, o ile w skład tych składników nie wchodzą nieruchomości. Czynności prawne prowadzące do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzące do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków wymagają zgody drugiego współmałżonka. W przypadku wejścia do majątku wspólnego danego przedmiotu, jego zarząd podlega przepisom wskazanym w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, a nie w Kodeksie cywilnym. Istotne znaczenie przy prowadzeniu działalności będzie miała realizacja obowiązków wynikających z art. 36 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepis ten nakazuje, aby małżonkowie współdziałali w zarządzie majątkiem wspólnym i jako jedną z form tego współdziałania wymienia udzielanie sobie informacji o stanie majątku wspólnego.

 4. Rzeczy zakupione w czasie trwania małżeństwa a rozwód

Rzeczy nabyte w czasie trwania małżeństwa, zazwyczaj przechodzą do majątku wspólnego. To oznacza, że niezależnie od tego, czy rzecz została nabyta przez jednego małżonka czy przez oboje, staje się ona własnością obojga. Nie ma znaczenia która ze stron zawarła umowę kupna – sprzedaży. W przypadku samochodu nieistotne jest na kogo samochód jest zarejestrowany a w przypadku nieruchomości kto stawił się na akt. W przypadku rozwodu lub zawarcia intercyzy rzeczy nabyte w czasie trwania wspólności podlegać będą podziałowi. Od wskazanej zasady istnieje jednak wyjątek. Przedmioty nabyte w zamian za przedmioty wchodzące do majątku osobistego lub za środki uzyskane z ich sprzedaży, wchodzą wyłącznie do majątku osobistego małżonka. Podobnie jest ze spadkami i darowiznami poczynionymi na rzecz jednego z małżonków. Przedmioty te nie będą dzielone w wyniku rozwodu.

5. Składniki przedsiębiorstwa zakupione z majątku wspólnego

W trakcie trwania małżeństwa może się okazać, że dojdzie do nabycia nowych składników związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa, ale ze środków z majątku wspólnego (np. ze wspólnych oszczędności, lub z zysku wypracowanego przez przedsiębiorstwo). Wówczas powstaje pytanie, jak należy zakwalifikować nowe składniki. W razie braku odmiennej decyzji ze strony małżonków, należy przyjąć, że przedmiot majątkowy stanowi część majątku wspólnego i po rozwodzie podlegać będą podziałowi. Przy rozstrzyganiu o przynależności danej rzeczy kluczowe znaczenie ma z jednej strony relacja pomiędzy czasem powstania wspólności a datą nabycia danego składnika, a z drugiej strony pochodzenie środków przeznaczonych na nabycie tego składnika.

6.   Czyj jest ten leasing?

Prawo użytkowania przedmiotu wziętego w leasing oraz roszczenie o jego nabycie wchodzi w skład majątku wspólnego. Bez znaczenia jest, że umowa leasingu została zawarta tylko przez jednego z małżonków. Przedmiot leasingu wchodzi w skład majątku wspólnego także wówczas, gdy to jego wykupu doszło już po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej. Przy czym małżonek, który po rozwodzie wykupił przedmiot leasing może domagać się połowy spłaconych rat od dnia orzeczenia rozwodu, natomiast drugiemu małżonkowi przysługuje połowa wartości tego przedmiotu. Niezależnie od tego czy do wykupu przedmiotu leasingu doszło w trakcie trwania ustroju wspólności ustawowej czy po tej dacie, przedmiot leasingu wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków i jako taki podlega rozliczeniu w sprawie o podział majątku wspólnego.

Podział majątku po rozwodzie bywa bardzo skomplikowany. Skonsultowanie sprawy z profesjonalnym adwokatem od rozwodów pomoże Ci uniknąć kosztownych błędów. Nasza kancelaria służy pomocą we wszystkich kwestiach związanych z rozwodem i podziałem majątku.